Từ xa xưa, con người luôn tìm cách lý giải những giấc mơ. Rất nhiều giấc mơ đã trở thành hiện thực khiến người ta tin rằng nó là thông điệp của thần linh.

Chuyện kể rằng, Quốc vương Astyages nước Media (Iran cổ xưa) nằm chiêm bao thấy công chúa Mandane, con gái ông, sắp sinh con, đã đái ra khắp châu Á, rồi một cây leo mọc lên từ bộ phận sinh dục của nàng và bao trùm toàn bộ châu Á. Giải đoán giấc mơ đó, một tăng lữ cho rằng đứa cháu ngoại sắp ra đời của ông sẽ soán ngôi.

Astyages tin vào điều ấy nên đã tìm cách giết thằng cháu ngoại, nhưng bất thành. Quả nhiên, sau này vì hận ông ngoại, thằng cháu đã lật đổ Astyages, chinh phục Đế quốc Media xưa, khởi lập Đế quốc Ba Tư hùng mạnh và trở thành Syrus đại đế.

Năm 1920, Sigmund Freud, bác sĩ thần kinh, nhà tâm lý học người Áo, đã lý giải sự hình thành các giấc mơ bằng thuyết phân tâm học. Ông cho rằng tâm thức con người giống như một tảng băng trôi.

Mặt nước biển chia tảng băng trôi làm hai phần. Phần nổi bên trên chính là ý thức. Ý thức là nhận thức chủ động của chúng ta tại một thời điểm đối với các sự vật, hiện tượng tự nhiên và xã hội. Ý thức cũng là những suy nghĩ, những luồng tư duy thoáng qua, những cảm giác và cảm nhận tức thời của chúng ta về thế giới xung quanh. Ý thức cũng bao gồm cả những ký ức mà chúng ta đang nhớ đến và những tưởng tượng của chúng ta về tương lai.

Phần tảng băng chìm sâu bên dưới chính là vô thức. Tất cả những thông tin, bao gồm sự vật, hiện tượng, suy nghĩ, cảm xúc, ký ức được lưu trữ trong vô thức. Vô thức còn được thừa kế từ nòi giống, từ thế hệ trước, có từ khi bạn mới sinh ra, và theo năm tháng tuổi đời, vô thức ngày càng đầy ắp thông tin.

Không chỉ là kho lưu trữ thông tin vô tận, vô thức còn là bộ máy tự động xử lý các thông tin, sắp xếp và kết nối chúng lại với nhau. Khi vô thức kết nối thông tin, những giấc mơ hình thành. Giấc mơ đúng với khao khát, mong muốn của bạn và bạn tin vào nó, chính là giấc mơ, là ước mơ của đời bạn.

Giữa ý thức và vô thức, ở mấp mé mặt nước biến, là tiềm thức, nơi ý thức có thể truy xuất một số ít thông tin được lưu trữ. Tiềm thức giống như một tấm màng lọc một chiều, không hạn chế thông tin từ trên xuống nhưng lại hạn chế thông tin từ dưới lên. Tài năng và mức độ thành công của mỗi chúng ta khác nhau chính là ở tấm màng lọc này.

Theo đúng nguyên lý tảng băng trôi, ý thức chỉ quyết định 10% năng lực hành vi, trong khi vô thức quyết định 90% còn lại. Với tính cách mỗi người, vô thức cũng giữ vai trò quyết định chính. Vô thức có sức mạnh vô cùng lớn, vượt xa ý thức.

Nếu cùng một lúc, ý thức chỉ có thể xử lý nhiều nhất 3 thông tin khác nhau, ví dụ, cùng một lúc bạn có thể vừa xem sách, vừa nghe nhạc và vừa uống cà phê, thì vô thức có thể xử lý hàng ngàn thông tin khác nhau.

Khi ý thức hoạt động, xung động thần kinh đạt vận tốc tối đa 240 km/h. Nhưng khi vô thức hoạt động, các xung động ấy có thể đạt vận tốc lên đến 160 ngàn km/h. Đó là lý do người lái xe thành thạo phản xạ nhanh và chính xác hơn rất nhiều người mới học lái.

Khả năng ghi nhớ của ý thức rất hạn chế, chỉ tương đương một đoạn video chừng 20 giây, còn vô thức là một bộ phim dài nhiều tập cho cả quãng đời mà bạn đã sống, cùng với các truyền thuyết, những câu chuyện kể từ đời trước. Điều này giải thích tại sao bạn hay quên những việc vừa xảy ra ra trong ngày nhưng lại chợt nhớ về những kỷ niệm từ hàng chục năm trước.

Mỗi ngày, ý thức chỉ có thể xử lý tối đa 2 ngàn mẩu tin, nhưng vô thức có thể xử lý 4 tỷ mẩu tin đã lưu trữ. Khi bạn không có vấn đề cần suy nghĩ, vô thức vẫn làm việc một cách tự động. Nên, đêm nào chúng ta cũng mơ từ 3 đến 5 tiếng. Những giấc mơ thường rất kỳ lạ, không đầu, không đuôi. Sáng dậy, hầu như chúng ta không thể nhớ mình đã mơ gì, rất hiếm khi nhớ được, và nếu nhớ thì thường chỉ là một phần rất ít của chúng. Là vì giấc mơ xảy ra ở vô thức và tiềm thức.

Khi bạn tập trung suy nghĩ giải pháp cho một vấn đề nào đó, vô thức sẽ tự nhận mệnh lệnh từ ý thức. Xử lý vô số những thông tin lưu trữ, nó tìm cách kết hợp chúng lại với nhau, tìm ra giải pháp cho vấn đề. Vô thức hoạt động không theo lý lẽ hay lô gic nào, nó là sự kết hợp các dữ liệu đã lưu trữ trước đó một cách tùy hứng, đôi khi trở nên vô cùng sáng tạo.

Đó chính là lý do tại sao nhiều vấn đề gai góc, hóc búa, sau nhiều ngày trăn trở suy nghĩ, bạn không thể tìm ra lời giải thì bỗng một buổi sáng thức giấc, một giải pháp cực kỳ đơn giản và hữu hiệu chợt lóe lên trong đầu bạn. Thật ra, vô thức đã làm việc nhiều đêm và đã có lời giải, nhưng phải đợi đến buổi sáng hôm ấy, may mắn mới đến, lời giải của vô thức mới lọt qua được tiềm thức, trồi hẳn lên ý thức của bạn. Là đầy tớ tài giỏi và trung thành của ý thức, vô thức có hai nhược điểm lớn. Thứ nhất, nó không hiểu câu phủ định và thứ hai, nó hoạt động thiên về cảm xúc.

Những cảm xúc lưu giữ trong vô thức có cả tốt và xấu, vui và buồn, hãnh diện và hổ thẹn, sung sướng và đau khổ, sảng khoái và đau đớn, can trường và sợ hãi… nên những giấc chiêm bao có cả lành và dữ. Và bạn sẽ mơ thấy những gì liên quan đến cảm xúc đang chi phối bạn nhất.

Khi bạn không muốn mình thất bại và lo sợ mình thất bại, vô thức ghi nhận cảm xúc sợ hãi và hai chữ thất bại. Nó tìm cách kết hợp các thông tin lưu trữ và hướng bạn đến các hành vi dẫn đến thất bại thật sự.

Nếu bạn giống như Quốc vương Astyages nước Media, có nỗi lo bị soán ngôi, có tham vọng bá chủ châu Á, và bạn cũng có một cô con gái, bạn cũng sẽ mơ như ông ta và cũng sẽ bị cháu ngoại soán ngôi. Để vô thức hoạt động theo hướng tích cực, đừng nghĩ đến điều bạn không muốn. Bạn hãy chỉ nghĩ đến điều bạn muốn. Thay vì nghĩ “không thất bại”, hãy nghĩ “thành công”.

Nhưng chỉ nghĩ về thành công là không dễ, vì có một thứ rất lớn cản trở bạn. Nó đến từ bản năng, phần sâu thẳm nhất của vô thức. Đó là nỗi sợ hãi. Bất cứ một đứa trẻ nào khi ra đời đều khóc. Nó khóc vì sợ hãi, vì phải rời bỏ bụng mẹ, nơi an toàn trước đó. Sợ hãi là bản năng vô thức đầu tiên của chúng ta.

Cảm xúc sợ thất bại không thể xóa bỏ bằng lý trí, mà phải bằng cảm xúc khác. Vì thế bạn cần học và luyện tập cách tạo cho mình cảm xúc vui sướng, hân hoan và hạnh phúc y như mình đã thành công. Muốn thành công, đầu tiên bạn phải có ước mơ. Tiếp theo, bạn phải thực sự tin và khao khát mãnh liệt rằng ước mơ đó sẽ trở thành hiện thực. Khi đó, vô thức sẽ giúp bạn sẽ có những giấc mơ đẹp và hướng bạn đến những hành vi để bạn CÓ THỂ đạt được ước mơ đó.

Nhưng thế chưa đủ. Bạn chỉ THẬT SỰ thành công khi biết đón nhận nó. Bí quyết để đón nhận thành công chính là bí quyết đón nhận những giải pháp tuyệt vời từ phép nối thông tin mà vô thức đã làm, bằng cách tạo cho chúng có cơ hội vượt qua tiềm thức, trồi lên ý thức.

Để làm việc ấy, bạn cần tập cho mình thói quen nghĩ đến kết quả trước khi nghĩ đến giải pháp, nghĩ đến con chim trước khi nghĩ đến mũi tên. Và quan trọng nhất, bạn nên thường xuyên vẽ lên trong trí tưởng tượng của mình những hình ảnh tâm lý giàu cảm xúc về kết quả ấy. Hãy tưởng tượng, bạn phải nhờ thêm người mới khiêng được về nhà con chim lớn mà bạn bắn trúng.

Bạn là diễn viên chính trong bộ phim về cuộc đời bạn. Và bạn cũng chính là nhà biên kịch, đạo diễn, nhà sản xuất bộ phim nên bạn không chỉ biết rõ các phân đoạn tối sáng, buồn vui, mà còn biết trước hồi kết của nó. Đó là một cái kết có hậu: bạn có được mọi thứ mà mình muốn, sung sướng và hạnh phúc tận hưởng giấc mơ trở thành hiện thực.